Liczba wyświetleń

środa, 11 lipca 2012

zapach

Poza emocjami, najsilniejszy zmysł w moim życiu. Dobrze, wiem, że emocje to nie zmysł :) dla wszystkich... Maryś, na pytanie i wskazanie paluchem na jakąś część mojego ciała - co człowiek tu ma? odpowiada: człowiek, to tu ma np. wątrobę, żołądek, albo coś, ale co ty tu masz, to tylko Bóg wie :)
Uznaję więc emocje za zmysł :) ten typ tak ma
Zapachy nasuwają skojarzenia od wczesnego dzieciństwa. Utrwalają się, a potem wystarczy, że coś czuję i jest bezpiecznie, dobrze, albo nie...
Ryż z cynamonem i z cukrem - moja Mama. Zawsze w ruchu, zawsze z czerwonym neonem nad głową: JA MUSZĘ. Zawsze myśląca o kimś, nie o sobie. Mama, z którą, po przyjściu z przedszkola, spałam "na łyżeczkę" - mama przodem do mnie, ja tyłem do niej, jak łyżeczki w firmowym pudełku.
Smary, benzyna i lakier nitro - to Tata. Każdej zimy ta sama scenka - idziemy w wolny dzień na tor saneczkowy. Łamiemy którąś deseczkę w sankach, następnym razem jego praca, nowa deseczka i pryyyysk nitro po całości. Znów tor, w parku Kościuszki, kolejna deseczka połamana, ja z buzią w zaspie i za tydzień ta sama zabawa.
Gotowane buraczki - Dziadzio. Ktoś, kiedy mieszkaliśmy jeszcze u dziadków, kupił telewizor. Zostało wielkie pudło, do którego się wprowadziłam. W życiu nie widziałam takiego pudła. Mieściłam się ja, nocnik, zabawki...
Dziadzio przyniósł obiad, zabierając metalowy nocnik z kwiateczkami na dnie (jak było zimno, wlewał mi tam gorącą wodę....). Przyniósł coś tam z buraczkami.
Czosnek, krochmal to moja Babcia. Zawsze miała czosnek w torebce, może odstraszał zło, może leczył, nie wiem. Jej pościel, ściereczki, obrusy zawsze były wykrochmalone. I wymaglowane. Pamiętam stary, drewniany magiel na ul. Andrzeja, gdzie zawsze można się było dowiedzieć nowości z okolicy. I zapach magla, mieszankę temperatury, drewna i krochmalu.
Plastelina i atrament to mój początek szkoły. Stały zapach tornistra.
Dużo później...
Celuloidowa taśma w kinie. Pierwszy raz z Dziadziem, na "King Kongu", miałam ze 3 lata. Dziś już nie czuć kina...
Zapach malutkich dzieci... do dziś mnie rozkleja, tak, jak widok okrąglutkiej, nieużywanej piętki...
Świąteczna kutia to dom dziadków. Świece na choince, pastowane, drewniane podłogi, gotowana cebula na rybę w galarecie, która do dziś jest ostatecznym dowodem, że jednak się narodził...
Jak mam ci wkleić zdjęcie zapachu??
Wiem :)
Kiedyś do naszego ogrodu przyszedł Teść. Spojrzał na dorodny lubczyk i spytał : czy ty chcesz, żeby mojemu synowi serce wysiadło??
To mój Maryś, zapach sensu mojego dnia codziennego....




wtorek, 10 lipca 2012

odwieczerz...

Zegarek jest w miarę nowym wynalazkiem, zanim się pojawił, nasi pra-pra- dzielili dzień na krótkie odcinki czasu, a nazywali je tak:
przedednie, świt, brzask, zorza, dnienie, przedpołudnie, połednie, śródwieczerz, odwieczerz, wieczór, zmierzch, zmrok i ćma.
No i nie pięknie?
Silpion i Pako odwieczerzą


poniedziałek, 9 lipca 2012

dawno, dawno temu....

Przyszedł Krycha :) i przyniósł cuda. Fragment " Historii powiatu głubczyckiego" R.Hofrichtera z 1914 roku, wydanej w Głubczycach.
Najpierw nazewnictwo wsi - w 1335r. Rosenitz, w 1430 Rozumicz, od czeskiego rozum, od 1612 Rosnitz.
Właścicielami wsi byli, w możliwej do ustalenia kolejności:
1377r. Waclaw Kravarn
1482 Schwogische Jan Zabrzadka i Napogode
1504 Berhard Zwole na Posucicach
1557 Oderski Piotr Liederzaun na Sudicach
1575 Jerzy Oderski, syn Piotra
1587 Oderski Adam i Wolf
1612-1622 Hartwig Stiten - jednocześnie pan Ściborzyc Wielkich, Pomorzowiczek, Pomorzowic; był    elektorskim radcą brandemburskim i kapitanem ziemskim księstwa Krnov
1622-1648 Kickepusch Rajnard, szwagier poprzednika, również właściciel w/wym dóbr, tajny radca księcia Lichtensteina
1648-1659 Lewin Bawarski, zięć Kickepuscha, cesarski pułkownik
1659-1689 Kunigunda, wdowa po Lewinie, która w 1670r. rozwiązała majątek Ściborzyce Wielkie, sprzedając go chłopom; w latach 169 do 1715 majątek należał do jej synów, potem do wnuków
1715-1758 hrabia Leopold Henryk Reichenbach, ożeniony z wdową po poprzedniku
1799 syn Leopolda, hrabia Reichbach sprzedaje majątki Ernestowi Joachimowi hrabiemu Strachwitzowi
1816 jego syn sprzedaje majątek Rozumice gminie, za 22.200 talarów

Poddaństwo Rozumiczan trwa już wtedy łagodniej w porównaniu z innymi wsiami. Uwalnianie z pewnych obowiązków i datków rozpoczęło się już w XVI wieku. Tak zwane listy uwalniające Rozumiczan pochodzą z lat 1501, 1505-1557, 1567,1570 i 1589. Były one zatwierdzone przez króla praskiego i w momencie publikacji "Historii..." były dokumentem zachowanym
1777r. - miejscowość została zwolniona z obowiązku posyłania córek i synów do pańskiej służby, zapłaciła za to jednorazowo 2.500 talarów ówczesnemu właścicielowi, hrabiemu Reichbach.
Gmina była wtedy jedną z najbogatszych w powiecie, z dużymi budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi. Według kastratu z 1723r. w Rozumicach mieszkali 1 młynarz, 1 sędzia, 31 chłopów i 14 małorolnych. w 1783r. było już 43 chłopów, 42 małorolnych i 38 chałupnych, przy 543 mieszkańcach. W 1890r. roku było 1101 mieszkańców, w 1910 - 1103. W momencie publikacji "Historii.." w Rozumicach mieszkało 30 chłopów, 50 małorolnych i 101 chałupnych. Całość gruntów wynosiła 1.281 ha.
16 października 1778r. w bawarskiej wojnie o następstwo tronu kwaterował w Rozumicach książę Brunswik, miał wówczas komendę nad zjednoczonym wojskiem.
W 1867r. księgosusz (pomór bydła, ostra, wirusowa choroba) tu również srożący się, zebrał w Rozumicach 140szt. bydła i 4 kozy w 16 zagrodach.
W 1895r. połączono szosą Rozumice z Dzierżysławiem, a w 1902r. ze Ściborzycami. Od 1898r. drogi we wsi zaczęto brukować, drogi boczne od 1914r.
Wodę z kilku źródeł uchwycono w wodociąg i skierowano do zagród, plebanii i szkoły w latach 1898/1899. Agentura pocztowa od 1891r. Najbliższy dworzec, w Ludmierzycach, oddalony o 3,5km. w 1903r. założono Obowiązkową Straż Pożarną. W 1904r. powstała kasa oszczędnościowo-pożyczkowa, a w 1842r. związek kombatantów, jako stowarzyszenie kasy pogrzebowej. W latach 70-tych rektor Langer założył stowarzyszenie śpiewaków
Stara pieczęć gminy przedstawiała obraz Matki Bożej, w 1914 r. różę z liśćmi.
W 1914r. był we wsi młyn wodny i 3 wiatraki, czwarty spalił się w 1890r. i już go nie odbudowano. Stały jeszcze we wsi lepianki z drewna i gliny, do dziś został budowany w ten sposób spichlerz.
W 1911r. przy przebudowie domu znaleziono pod podłogą naczynia z dużą ilością monet z okresu przed wojną 1756-1763r.





 współczesna pieczęć Rozumic







zachowany spichlerz budowany z drewna, okładanego gliną




http://www.sbc.org.pl/dlibra/results?action=SearchAction&skipSearch=true&mdirids=46&server%3Atype=both&tempQueryType=-3&encode=false&isExpandable=on&isRemote=off&roleId=-3&queryType=-3&dirids=46&rootid=21675&query=Rozumice&localQueryType=-3&remoteQueryType=-2

piątek, 6 lipca 2012

stary cmentarz

Stare cmentarze, jeśli kiedykolwiek byłeś w takim miejscu, sam wiesz, czym są. Mnie uczą pokory, dystansu do siebie, świata, każą być, nie mieć...
Dziś dwa staruszki, nasz, rozumicki, przy ruinach ewangelickiego kościoła i drugi, na Wyspach. To dwa inne światy, zupełnie inne problemy, że o możliwościach finansowych nie wspomnę. W Rozumicach zdarzyło się coś, czego Wyspiarze nie znają. Całkowita wymiana ludności, całkowita zmiana wyznania, inna kultura, tradycje, zwyczaje. Owszem, mieli swój problem, kiedy Henryk VIII oderwał kościół od papiestwa, kiedy pojawił się anglikanizm, zwierzchnictwo króla nad Kościołem. Ale mimo wszystko tam pozostali ci sami ludzie, ten sam krąg kulturowy, różnice dotyczyły tylko (aż?) religii. Tu zdarzyło się coś zupełnie innego. Odeszli Niemcy, zamieszkali Polacy. W bardzo trudnym momencie, tuż po wojnie, która stała się "tragicznym dramatem zniszczenia i śmierci" (Jan Paweł II), a pogłębionym późniejszym socjalizmem, który niszczył różnorodność etniczną i kulturową, kazał wyłącznie przetrwać... Trudno chyba tu mówić o wielokulturowości, bo nikt z obecnych Rozumiczan nie obcował na co dzień, przez lata,  z tym, co było wcześniej. Niemcy byli agresorami, sprawcami ich losu, wysiedleń, upadku całej zwykłej ludzkiej rzeczywistości. Odeszli, wysiedleńcy z Kresów zaczęli tworzyć swój własny świat... Pamiętasz, mówiłam ci jakiś czas temu, że moi dziadkowie zamieszkali przy kolei, żeby jak najszybciej wrócić, jak to wszystko się skończy. Nie wrócili. Nie było gdzie, ktoś inny zadecydował, że to już nie jest Polska. Wiesz, nie ja jestem od naukowej strony sprawy, od tego dalej "Kanzel/ambona..." Krzysztofa Gładkowskiego , w końcu pan profesor wie niebo więcej :)
Moje drugie imię to emocja, chyba nie umiem patrzyć na świat inaczej. 
Dlatego staram się pojąć negację w takiej sytuacji, próbę odtworzenia swojego świata, zapomnienia zła, przeszłości, tragedii, którą przeżyli. 
Dzisiejszy stan starego cmentarza, to efekt starań całej rodziny Gładkowskich, a przede wszystkim pani Elżbiety, nestorki rodu, przyjaciółki Elsbeth, o której już ci opowiadałam. Dba o codzienne, prozaiczne sprawy, śmieci, koszenie, plewienie.... Wierzę, że przyjdzie taki czas, że ten stary cmentarz stanie się kontinuum, przeszłością, tworzącą teraźniejszość, świadomością, że jesteśmy tylko przez chwilę mieszkańcami miejsca, które ma swoje dzieje, historię i przyszłość....Polakami w Rozumicach.



cmentarz przy ruinach kościoła w Rozumicach













cmentarz przy starym kościele w Pontefract (West Yorkshire, Wlk. Brytania)






jedna z wielu ławeczek w parku, każda poświęcona czyjejś pamięci, 
ta - Petera Jenkinsa, który odszedł w wieku 40 lat


kuter


      Ktoś kiedyś powiedział, że świat składa się z garstki faktów i całego bezmiaru możliwości, to moja wizja świata. Składam piękne chwile, obrazy, dźwięki w swój świat, to moje skarby. Jedyne fakty, w które mogę uwierzyć, wiesz, teraz budowanie zaczęłam od dymu z komina, to najtrwalsza konstrukcja.
      A w
      miasteczku małe kino, tęskniące za pianinem, widownią, zgaszonym światłem...z drobinkami kurzu, unoszącymi się w snopie światła z projektora, zapachem celuloidowej projekcji...porzucone, oszukane, magiczne... Dawno temu, pod koniec studiów, któryś z wykładowców zapytał, co chcielibyśmy w życiu robić. Większość chciała robić filmy, ktoś nawet w Hollywood, ja chciałam mieć kino. Z galerią, spotkaniami autorskimi, przeglądami, takie kino, jakie miałam na wydziale, gdzie na sali siedziałam z filiżanką kawy, albo talerzykiem z kolacją. Kocham kino, ale nie lubię rozbierania filmów na drobne kawałeczki, chłonę film atawistycznie, całą powierzchnią ciała, wszystkimi zmysłami. Tak niewiele jest fimów pięknych, scen zapadających w najgłębsze czeluści duszy...Wyśmiali mnie wtedy, pomysł był egzotyczny i nierealny, a przede wszystkim precedensowy, to zawsze budzi opór. Dziś jest trywialny, kinoteatrów, wspólczesnych nickelodeonów (wartych ciut więcej, niż nickel...) jest mnóstwo. 
      Proszę przeczytać Łysiakowy "Kuter" z "Muzeum Wyobraźni":

      "...Czy trzeba być wariatem, aby spojrzeć na błękitne niebo, w którym kąpią się ptaki, i roześmiać największym śmiechem od serca, kiedy runie budowla, którą w pocie i samozaparciu wznosiliśmy lata całe?... Wybrańcy wsiadają na kuter, mądrzy i zdrowi siadają na kanapie, sapiąc: wiesz, taki kuter..." - Waldemar Łysiak "MW"



wtorek, 3 lipca 2012

sen

Śpisz. Masz lekko uchylone usta, w kąciku pojawia się i znika malutka banieczka snów. Śpisz. Nieobecna, bezbronna... Ile trzeba mieć w sobie ufności, żeby powierzyć komuś swoją bezradność, swój niebyt...
Całuję cię cieniem, żebyś wypoczęła przed kolejną walką z tym światem....




poniedziałek, 2 lipca 2012

las


Dr Rostański pisał:
„Czasem warto jest ograniczyć nieco swoją wolność, by zyskać wyjątkowe otoczenie. Taki szczególny koloryt zapewnia np. zbliżona paleta kolorów i materiałów wykończenia elewacji, zbliżona kolorystyka i kształt dachów, zbliżona estetyka ogrodzeń czy zbliżona wysokość kondygnacji oraz zachowanie wartościowego układu urbanistycznego.”
Mamy tu wyjątkowy, niezniszczony układ przestrzenny. Mówiłam ci już o budowie wsi, zobacz, jak to wygląda z lotu ptaka. Wokół wsi jest wiele miejsc  wyjątkowych przyrodniczo. Są aleje drzew wzdłuż dróg. Niektóre z nich zachowały jeszcze dawny charakter drzew owocowych – np. aleje z czereśni. Nowsze nasadzenia to już tylko jesiony, lipy czy kasztanowce.
Ewenementem jest las o powierzchni 93,89 ha będący od 2000 roku rezerwatem.  Występuje tu 171 gatunków roślin, z czego 7 jest chronionych, m.in. lilia złotogłów, turzyca zgrzebłowata (drugie miejsce występowania w okolicach Szczecina) Dominują lipy i dęby, a także graby, jesiony, olsze i brzozy oraz niewiele sędziwych buków.
W runie konwalia majowa, cieszynianka wiosenna, trzęślica, borówka, turzyce, bluszcz, jest też wawrzynek wilczełyko.
Występuje tu 5 zespołów leśnych, łęgi, grądy, las mieszany i ewenement w Polsce las dębowo-brzozowy, drugie wyłączne miejsce występowania to wybrzeże Bałtyku.
Linia drzew miododajnych na obrzeżach wsi obfituje w stare okazy drzew. Najciekawszy jest rząd drzew zamykający wieś od zachodu. Jest tu najstarsze drzewo we wsi – lipa szerokolistna o obw. 510 cm i przybliżonym wieku 230 lat. W jej sąsiedztwie rosną lipy drobnolistne o obw. 317 cm (115 lat), 296 (110 lat), 389 (130 lat), 365 (125 lat), 284 (110 lat), 366 (125 lat), 330 (120 lat), 372 (130 lat).
W ich sąsiedztwie rosną też rodzime i równie okazałe jesiony wyniosłe , z których największy ma obwód 334cm i przybliżony wiek 170 lat. Kilka następnych ma obwody bliskie 300 cm i wiek ok. 150 lat. Jak widać najstarsze drzewa występują w szpalerze okalającym wieś. Większość z nich to drzewa rodzime. Wyjątkiem są tu robinie. Są one drzewami obcego pochodzenia, sprowadzono je z Północnej Ameryki do Europy (Francji) w 1601 r., w Niemczech w Lipsku pojawiły się ok. 1672 r., w Czechach w Pradze w 1835 r., w Polsce były już uprawiane w 2. połowie XVIII w., ale rozpowszechniły się dopiero od początku XIX w.
Poza wsią, w okolicznych lasach, np. w rezerwacie leśnym, występują również okazy dębów, modrzewi i buków o wymiarach bliskich 300 cm obwodu i przybliżonym wieku 140-160 lat. W lesie sąsiadującym z Rozumicami od południowego-zachodu rosną sędziwe czereśnie ptasie, jedna z nich, około 90-cio letnia, osiągnęła obwód 191cm.
"Wszystkie wymienione drzewa mają imponujące rozmiary i stanowią wielką wartość przyrodniczą. Powinny być powodem do dumy okolicznych mieszkańców. Objęcie niektórych z nich bezpośrednią ochroną pomnikową stanowiłoby kolejną medialną atrakcję Rozumic. Ochrona taka mogłaby być ustanowiona przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody lub przez władze gminy. Istotne jest, by utrzymać istnienie szpaleru drzew miododajnych, okalającego wieś - jako czytelnego i ważnego urbanistycznie elementu, świadczącego o historii Rozumic"  dr Rostański













dzisiejsze zdjęcia i informacje autorstwa Krzyśka Rostańskiego, z którym mierzyłam wielkie lipy, wędrowałam po polach, bezdrożach i łąkach, kiedy przygotowywał swoje wystąpienie na międzynarodowej konferencji naukowej, która jakiś czas temu była w Rozumicach.... opowiem ci o tym następnym razem

strachy




"Niedaleko wioski Gugle żyje sobie strach na wróble, lecz tu długo nie postoi. Stracha nikt się już nie boi..."


Pamiętam je z dzieciństwa, kiedy nie było jeszcze plastikowych worków i butelek, które je wyparły. Prawdziwe strachy na wróble... Czemu akurat na wróble? 
Strach jest piękny, nasz, przaśny, ma historię i tradycję. Stanowcze nie dla butelek na patyku, zamiast stracha! W końcu to on zdobył mądrość w krainie Oz, a piękniejszego stracha na wróble niż Ray Bolger trudno sobie wyobrazić. On wie, co jest po drugiej stronie tęczy, wyobrażasz sobie większą wiedzę? 
We wsi są strachy, stoją na polu, tuż przy lesie, robią, co mogą, istnieją...
A przed domem mam dwa, malutki, siedzący w koszu z werbeną, słoneczny, uśmiechnięty, jeszcze ma czas na straszenie. Nie boi się go nawet zawiślak, który przylatuje prawie każdego dnia.
Drugi, duży, to Franek, dzieło Misi.
A mistrzem jest Kohut, malarz z Rudzicy.  Jego galeria to raj dla każdego szczęśliwego stracha, mają nawet swoje święto, paradę i korowód.
Zrób sobie stracha :)





Stasiu



Franek



strachy rozumickie





Kohut na drabinie i przy sztalugach  


http://kohutflorian.art.pl/

niedziela, 1 lipca 2012

burza

trochę Pawlikowskiej czuję... jakże szczęśliwe są drzewa, będą się mogły wyszumieć....
burza, wiatr, pioruny... jak pięknie
zapach burzy i maciejki, którą posiałam hurtowo, przewraca na plecki ;]
chwilo.... trwaj....

dziękuję

oj...... czyta tę moją pisaninkę tyle ludzi... jak miło
w Polsce, w Stanach, w Niemczech.... dziękuję, baaaardzo Wam dziękuję
postaram się nie nawalić :)